خون در مدفوع چیست و چرا اهمیت دارد؟

خون در مدفوع یعنی وجود خون در هر بخشی از دستگاه گوارش؛ از دهان و مری گرفته تا معده، روده کوچک، روده بزرگ و ناحیه مقعد که در نهایت همراه مدفوع خارج می‌شود. این خون ممکن است به‌صورت رگه‌های قرمز روشن روی مدفوع یا دستمال دیده شود، یا آن‌قدر کم باشد که فقط در آزمایش مدفوع به‌عنوان «خون مخفی» مشخص شود.

گاهی اولین نشانه، فقط احساس ضعف، خستگی و کم‌خونی است و بیمار اصلا متوجه رنگ خون در مدفوع نمی‌شود. در برخی دیگر، قطره‌ها یا رگه‌های قرمز روشن هنگام اجابت مزاج دیده می‌شود که بیشتر به خونریزی قسمت انتهایی روده یا مقعد اشاره دارد. اگر خونریزی در بخش‌های بالاتر دستگاه گوارش باشد، معمولا مدفوع تیره و قیری‌شکل می‌شود.

اهمیت این علامت در این است که طیفی از بیماری‌ها، از مشکلات ساده‌ای مثل هموروئید و شقاق تا مواردی مانند زخم معده، بیماری‌های التهابی روده و سرطان روده بزرگ، همگی می‌توانند خود را با خون در مدفوع نشان دهند. هرچه آگاهی شما بیشتر باشد، راحت‌تر تشخیص می‌دهید چه زمانی می‌توان کمی صبر کرد و چه زمانی باید سریعا به پزشک یا اورژانس مراجعه کرد.

چقدر شایع است؟
بر اساس آمارهای بین‌المللی، خونریزی‌های گوارشی جزء مهم‌ترین دلایل مراجعه به متخصصان گوارش در سراسر دنیا محسوب می‌شود. تخمین زده می‌شود حدود ۵ تا ۱۵ درصد افراد در طول زندگی خود حداقل یک‌بار با علائمی از خونریزی گوارشی، چه به‌صورت خون در مدفوع چه شکلی است مخفی و چه خونریزی واضح، روبه‌رو شوند.

خوشبختانه در بیشتر این موارد، علت، بیماری‌های خوش‌خیم و قابل‌کنترل است؛ با این حال متخصصان به‌طور جدی توصیه می‌کنند اگر خونریزی ادامه‌دار شد، شدت گرفت یا همراه با علائمی مانند سرگیجه، کاهش وزن یا درد شکم بود، مراجعه به پزشک را به تعویق نیندازید.

چه کسانی بیشتر در معرض خون در مدفوع هستند؟
خونریزی گوارشی ممکن است در هر سنی دیده شود، اما برخی گروه‌ها ریسک بالاتری دارند و لازم است هوشیارتر باشند:

افراد بالای ۵۰ سال: با افزایش سن، احتمال پولیپ‌ها، دیورتیکولوز و سرطان روده بیشتر می‌شود.
سابقه خانوادگی: کسانی که سابقه خانوادگی بیماری‌های روده یا سرطان روده بزرگ دارند.
خانم‌های باردار: به‌دلیل افزایش فشار داخل شکم و شیوع بالاتر هموروئید.
یبوست مزمن: افراد با رژیم غذایی کم‌فیبر و پرچرب که دچار یبوست مداوم هستند.
سیگار و الکل: افراد سیگاری یا مصرف‌کننده الکل و کسانی که تحت استرس مزمن هستند.
اگر در یکی از این گروه‌ها هستید و متوجه خون در مدفوع شده‌اید، ارزیابی پزشکی در کلینیک‌های مجهز مثل کلینیک روشنک می‌تواند از عوارض جدی‌تر پیشگیری کند.